Standardy Ochrony Małoletnich w Bibliotece Publicznej Miasta i Gminy
im. Antoniego Małeckiego w Obornikach – wersja zaktualizowana (obowiązuje od 14.08.2026 r.)

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

§ 1.

Użyte w niniejszym dokumencie pojęcia mają następujące znaczenie:
1. Biblioteka – Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. Antoniego Małeckiego w Obornikach.
2. Dyrektor – Dyrektor Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy im. Antoniego Małeckiego w Obornikach.
3. Pracownik – każda osoba zatrudniona lub współpracująca z Biblioteką, bez względu na formę, w tym w szczególności pracownik, zleceniobiorca, wykonawca, praktykant, wolontariusz, stażysta, itp., który z racji pełnionej funkcji lub wykonywanych zadań ma lub może mieć kontakt z małoletnimi.
4. Małoletni / dziecko – każda osoba do ukończenia 18. roku życia.
5. Opiekunem dziecka jest osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny.
6. Zgoda rodzica dziecka oznacza zgodę co najmniej jednego z rodziców dziecka/opiekunów prawnych.
7. Przez krzywdzenie dziecka należy rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka przez jakąkolwiek osobę, w tym pracownika instytucji lub zagrożenie dobra dziecka, w tym jego zaniedbywanie.
8. Osoba odpowiedzialna za Standardy Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem to wyznaczony przez dyrektora pracownik sprawujący nadzór nad realizacją niniejszych Standardów.
9. Dane osobowe dziecka to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację dziecka.
10. Standardy – należy przez to rozumieć niniejszy dokument wraz z załącznikami, wprowadzony na podstawie zarządzenia Dyrektora.
11. Kodeks Karny – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.).

§ 2.

1. Standardy obwiązują wszystkich pracowników, a także każdą dorosłą osobę mającą kontakt z małoletnimi znajdującymi się pod opieką Biblioteki, jeśli kontakt ten odbywa się za zgodą Biblioteki i/lub na jej terenie.
2. Pracownicy są zapoznawani ze Standardami oraz, w miarę potrzeb, uczestniczą w szkoleniach lub instruktażu dotyczącym ochrony małoletnich, w szczególności w zakresie rozpoznawania symptomów krzywdzenia, zasad bezpiecznych relacji z małoletnimi oraz procedur reagowania na podejrzenie krzywdzenia.
3. Znajomość i zaakceptowanie zasad są potwierdzone podpisaniem oświadczenia, którego wzór stanowi załącznik nr 1 do Standardów. Oświadczenie zostaje podpisane przez pracownika w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie Standardów lub od dnia podjęcia pracy.
4. Rekrutacja pracowników odbywa się zgodnie z uwzględnieniem niniejszych Standardów, w szczególności w przypadku pracowników mających bezpośredni kontakt z małoletnimi, Dyrektor przeprowadza weryfikację zgodnie z procedurą określoną w załączniku nr 2 do Standardów.
5. W przypadku korzystania z usług podmiotów trzecich celem organizowania zajęć dla dzieci biblioteka wymaga, aby podmiot ten zaakceptował niniejszy dokument i zobowiązał się (w tym własnych pracowników i współpracowników delegowanych do wykonywania zadań na rzecz biblioteki) do przestrzegania jego zapisów.

II. PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY MAŁOLETNICH

§ 3.

Zasady zapewniające bezpieczne relacje i komunikację między małoletnim a pracownikiem Biblioteki.

1. Pracownicy w relacjach z małoletnimi kierują się ich dobrem i działają w ich najlepszym interesie, z poszanowaniem ich godności i potrzeb.
2. Pracownicy traktują małoletnich z szacunkiem i cierpliwością.
3. Niedopuszczalne jest stosowanie wobec małoletnich jakichkolwiek form przemocy.
4. Pracownicy zobowiązani są do utrzymywania profesjonalnych relacji z małoletnimi przy zastosowaniu działań i komunikatów adekwatnych do sytuacji, wieku małoletniego i jego stopnia rozwoju.
5. Komunikacja z małoletnim powinna się odbywać w sposób, który nie będzie go zawstydzać, lekceważyć ani obrażać.
6. Małoletni ma prawo do uzyskania informacji o osobie, której może zgłosić niewłaściwe zachowanie oraz ma prawo oczekiwać odpowiedniej reakcji na zgłoszenie.

§ 4

Prawo do prywatności małoletniego.
1. Małoletni ma prawo do poszanowania prywatności.
2. Pracownik nie może ujawniać informacji wrażliwych dotyczących małoletniego wobec osób nieuprawnionych.
3. Pracownik nie może utrwalać wizerunku małoletnich (filmowanie, nagrywanie głosu, fotografowanie) dla potrzeb prywatnych. Dotyczy to także umożliwienia osobom trzecim utrwalenia wizerunków małoletnich. Utrwalanie wizerunku małoletnich jest możliwe wyłącznie na potrzeby Biblioteki oraz za zgodą rodzica lub opiekuna, która jest udzielana w formie pisemnej lub ustnej. Pracownik jest zobowiązany każdorazowo do poinformowania rodzica lub opiekuna oraz małoletniego o celu utrwalenia wizerunku.
4. Jeżeli wizerunek dziecka stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda rodzica lub opiekuna prawnego na utrwalanie i upublicznienie wizerunku dziecka nie jest wymagana.

§ 5

Zasada równego traktowania
1. Pracownicy są zobowiązani do równego traktowania małoletnich bez względu na ich płeć, orientację seksualną, sprawność/niepełnosprawność, status społeczny, etniczny, kulturowy, religijny i światopogląd.
2. Pracownicy są zobowiązani do unikania faworyzowania małoletnich bez względu na przyczynę.

§ 6

Zasady utrzymywania kontaktów poza Biblioteką
1. Kontakt pracowników z małoletnimi powinien odbywać się wyłącznie w godzinach pracy i dotyczyć celów mieszczących się w zakresie ich obowiązków.
2. Zabronione jest zapraszanie małoletnich do miejsca zamieszkania pracownika, spotkania się z nimi poza godzinami pracy, utrzymywanie kontaktów z małoletnimi poprzez prywatne kanały komunikacji (prywatny telefon, e-mail, komunikatory, profile w mediach społecznościowych).
3. Pracownik jest zobowiązany do utrzymywania kontaktów z małoletnimi za pośrednictwem rodzica lub opiekuna, kanałami służbowymi (e-mail, telefon służbowy).

§ 7

Ochrona małoletnich z niepełnosprawnościami i ze specjalnymi potrzebami
1. Biblioteka zapewnia małoletnim z niepełnosprawnościami oraz małoletnim ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi równe traktowanie, bezpieczeństwo i możliwość korzystania z oferty Biblioteki, z uwzględnieniem ich indywidualnych potrzeb i możliwości.
2. Pracownicy Biblioteki dostosowują sposób komunikacji i podejmowane działania do potrzeb małoletniego, w szczególności wynikających z jego niepełnosprawności lub szczególnych potrzeb.
3. W przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego szczególną uwagę zwraca się na zapewnienie mu możliwości swobodnego wyrażenia swoich potrzeb, obaw i informacji o zdarzeniu, z uwzględnieniem jego sposobu komunikowania się.
4. Biblioteka, w zakresie swoich kompetencji, podejmuje działania zapobiegające wykluczeniu, dyskryminacji i przemocy wobec małoletnich z niepełnosprawnościami oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

III. ZASADY BEZPIECZNEGO KORZYSTANIA Z INTERNETU ORAZ OCHRONA MAŁOLETNICH PRZED TREŚCIAMI SZKODLIWYMI W BIBLIOTECE

§ 8

Organizacja i bezpieczeństwo sieci w Bibliotece
1. Infrastruktura sieciowa w Bibliotece umożliwia dostęp do internetu, zarówno pracownikom, jak i małoletnim.
2. Rozwiązania organizacyjne w Bibliotece bazują na aktualnych standardach bezpieczeństwa.
3. W przypadku dostępu realizowanego pod nadzorem pracownika, ma on obowiązek informowania małoletnich o zasadach bezpiecznego korzystania z internetu. Pracownik czuwa także nad bezpieczeństwem korzystania z internetu przez małoletnich podczas zajęć.

§ 9

Ochrona małoletnich przed treściami szkodliwymi
1. Biblioteka podejmuje działania mające na celu ochronę małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych i nieodpowiednich do ich wieku, dostępnych w Internecie oraz w innych formach.
2. Korzystanie przez małoletnich z Internetu i urządzeń udostępnianych przez Bibliotekę odbywa się z zastosowaniem, w miarę możliwości technicznych, zabezpieczeń ograniczających dostęp do treści szkodliwych.
3. W przypadku stwierdzenia dostępu małoletniego do treści szkodliwych pracownik Biblioteki podejmuje odpowiednie działania, w szczególności przerywa dostęp do tych treści i w razie potrzeby, informuje rodzica lub opiekuna prawnego oraz stosuje procedurę interwencji określoną w Standardach.
4. Biblioteka, w miarę możliwości, prowadzi działania edukacyjne dotyczące bezpiecznego korzystania z Internetu, ochrony prywatności oraz rozpoznawania
i unikania treści szkodliwych.

IV. ZASADY I PROCEDURA ROZPOZNAWANIA I PODEJMOWANIA INTERWENCJI W SYTUACJI PODEJRZENIA KRZYWDZENIA LUB POSIADANIA INFORMACJI O KRZYWDZENIU MAŁOLETNIEGO

§ 10

Obowiązki pracowników
1. Pracownicy w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na symptomy krzywdzenia małoletnich.
2. W przypadku zidentyfikowania oznak krzywdzenia małoletniego pracownik podejmuje rozmowę z rodzicami/opiekunami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania dla siebie pomocy.
3. Pracownicy monitorują sytuację i dobrostan małoletnich.

§ 11

Kwalifikacja zagrożeń
1. Zagrożenie bezpieczeństwa małoletnich może przybierać różne formy, z wykorzystaniem różnych sposobów kontaktu i komunikowania.
2. Na potrzeby niniejszych Standardów przyjęto następującą kwalifikację zagrożenia bezpieczeństwa małoletnich:
1) podejrzenie popełnienia przestępstwa w rozumieniu Kodeksu Karnego na szkodę małoletniego (np. wykorzystanie seksualne, znęcanie się nad małoletnim);
2) inna forma krzywdzenia, niewyczerpująca znamion przestępstwa w rozumieniu Kodeksu Karnego, takiej jak np. krzyk, kary fizyczne, poniżanie;
3) zaniedbanie potrzeb życiowych małoletniego (np. związanych z żywieniem, higieną czy zdrowiem).
3. Na potrzeby niniejszego dokumentu wyróżniono procedury interwencji w przypadku podejrzenia działania na szkodę małoletniego przez:
1) osoby dorosłe (pracowników, inne osoby trzecie, rodziców/opiekunów prawnych),
2) innego małoletniego.

§ 12

Zgłaszanie nieodpowiednich zachowań
1. W przypadku powzięcia przez pracownika podejrzenia, że małoletni jest krzywdzony, lub zgłoszenia takiej okoliczności przez małoletniego lub rodzica/opiekuna małoletniego, pracownik ma obowiązek sporządzenia notatki służbowej i przekazania uzyskanej informacji Dyrektorowi. Notatka sporządzana jest w formie pisemnej.
2. Interwencja prowadzona jest przez Dyrektora, który może wyznaczyć na stałe do tego zadania inną osobę. W przypadku wyznaczenia takiej osoby jej dane (imię, nazwisko, email, telefon) zostaną podane do wiadomości pracowników, małoletnich, rodziców
i opiekunów.
3. Jeżeli zgłoszono krzywdzenie ze strony osoby wyznaczonej do prowadzenia interwencji, wówczas interwencja prowadzona jest przez Dyrektora.
4. Jeżeli zgłoszono krzywdzenie ze strony Dyrektora, a nie została wyznaczona osoba do prowadzenia interwencji, wówczas działania opisane w niniejszym rozdziale podejmuje osoba, która dostrzegła krzywdzenie lub do której zgłoszono podejrzenie krzywdzenia.
5. Dyrektor informuje rodziców/opiekunów o obowiązku zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia małoletniego do odpowiedniej instytucji (prokuratura/policja lub sąd rodzinno-opiekuńczy lub najbliższy ośrodek pomocy społecznej).
6. Po poinformowaniu opiekunów Dyrektor składa zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury/policji lub wniosek o wgląd w sytuację rodziny do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, ośrodka pomocy społecznej. Dalszy tok postępowania leży w kompetencjach instytucji wskazanych w punkcie poprzedzającym.
7. Z przebiegu każdej interwencji sporządza się kartę interwencji, której wzór stanowi załącznik nr 3.

§ 13

Zagrożenie życia i zdrowia małoletniego
1. W przypadku podejrzenia, że życie małoletniego jest zagrożone lub grozi mu ciężki uszczerbek na zdrowiu należy niezwłocznie poinformować odpowiednie służby (policja, pogotowie ratunkowe), dzwoniąc pod numer 112 lub 999 (pogotowie ratunkowe).
2. Poinformowania służb dokonuje pracownik, który pierwszy powziął informację o zagrożeniu i następnie wypełnia kartę interwencji.

§ 14

Krzywdzenie małoletniego przez osobę dorosłą
1. W przypadku, gdy zgłoszono krzywdzenie małoletniego przez pracownika, wówczas osoba ta zostaje odsunięta od wszelkich form kontaktu z małoletnimi (nie tylko pokrzywdzonym) do czasu wyjaśnienia sprawy.
2. W przypadku, gdy pracownik dopuścił się wobec małoletniego innej formy krzywdzenia niż popełnienie przestępstwa na jego szkodę, dyrektor powinien zbadać wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności wysłuchać osobę podejrzewaną o krzywdzenie, małoletniego oraz innych świadków zdarzenia
3. Wszystkie osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych uzyskały informację o krzywdzeniu małoletniego lub informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

§ 15

Krzywdzenie rówieśnicze
1. W przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez innego małoletniego przebywającego w Bibliotece (np. na zajęciach grupowych) należy przeprowadzić rozmowę z małoletnim podejrzewanym o krzywdzenie oraz jego rodzicami/opiekunami,
a także oddzielnie z małoletnim poddawanym krzywdzeniu. Ponadto należy porozmawiać z innymi osobami mającymi wiedzę o zdarzeniu.
2. Jeżeli osobą podejrzewaną o krzywdzenie jest małoletni w wieku od 13 do 17 lat, a jego zachowanie stanowi czyn karalny, należy ponadto poinformować właściwy miejscowo sąd rodzinny lub policję poprzez pisemne zawiadomienie.
3. Jeżeli osobą podejrzewaną o krzywdzenie jest małoletni powyżej 17 lat, a jego zachowanie stanowi przestępstwo, wówczas należy poinformować właściwą miejscowo jednostkę policji lub prokuratury poprzez pisemne zawiadomienie.

§ 16

Plan wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia
1. W przypadku ujawnienia krzywdzenia małoletniego Biblioteka podejmuje działania adekwatne do sytuacji i mieszczące się w zakresie jej kompetencji, mające na celu zapewnienie małoletniemu bezpieczeństwa i wsparcia.
2. Plan wsparcia małoletniego może obejmować w szczególności:
1) zapewnienie małoletniemu bezpiecznego miejsca i opieki ze strony pracownika Biblioteki;
2) wysłuchanie małoletniego z zachowaniem spokoju, poszanowania jego godności i bez wywierania presji;
3) poinformowanie rodzica lub opiekuna prawnego, o ile nie zagraża to dobru małoletniego;
4) wskazanie małoletniemu i jego opiekunom możliwości uzyskania specjalistycznej pomocy oraz w razie potrzeby, kontakt z właściwymi instytucjami;
5) monitorowanie sytuacji małoletniego podczas jego pobytu w Bibliotece, w zakresie możliwym do realizacji przez pracowników.
3. Działania podejmowane przez Bibliotekę są dostosowane do wieku, potrzeb i sytuacji małoletniego oraz nie zastępują pomocy psychologicznej, pedagogicznej, medycznej ani działań właściwych służb.
4. Podejmowane działania oraz udzielone wsparcie są dokumentowane zgodnie z zasadami określonymi w Standardach Ochrony Małoletnich.

V. DOKUMENTOWANIE I PRZECHOWYWANIE ZGŁOSZEŃ ORAZ INCYDENTÓW

§ 17

1. Każde zgłoszenie dotyczące podejrzenia krzywdzenia małoletniego lub zdarzenia zagrażającego jego dobru podlega udokumentowaniu, niezależnie od sposobu dokonania zgłoszenia.
2. Dokumentacja zgłoszenia lub incydentu obejmuje, w szczególności:
1) datę i miejsce zdarzenia lub dokonania zgłoszenia;
2) opis zgłoszenia lub zdarzenia;
3) informacje o osobach, których zgłoszenie lub zdarzenie dotyczy, w zakresie niezbędnym do podjęcia interwencji, wyłącznie w zakresie niezbędnym do rozpoznania zgłoszenia, przeprowadzenia interwencji oraz realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4) opis podjętych działań i przeprowadzonych czynności;
5) informacje o udzielonym małoletniemu wsparciu;
6) informacje o powiadomieniu rodziców lub opiekunów prawnych, właściwych instytucji lub organów, jeżeli takie powiadomienie było wymagane;
7) inne dokumenty istotne dla sprawy, o ile ich przetwarzanie jest niezbędne dla realizacji celów, o których mowa w niniejszym ustępie.
3. Z każdego zgłoszenia sporządza się kartę interwencji zgodnie z wzorem stanowiącym Załącznik nr 3 do Standardów.
4. Dokumentacja dotycząca zgłoszeń i incydentów jest przechowywana w sposób zapewniający jej poufność, integralność, dostępność, ochronę przed zniszczeniem, utratą, nieuprawnionym kopiowaniem, modyfikacją, udostępnieniem lub dostępem osób nieuprawnionych, z zastosowaniem środków technicznych i organizacyjnych odpowiednich do ryzyka związanego z przetwarzaniem tych danych.
5. Dokumentację w formie papierowej przechowuje się w zamkniętym miejscu, do którego dostęp mają wyłącznie osoby upoważnione przez Dyrektora Biblioteki.
6. Dokumentację elektroniczną przechowuje się w sposób zapewniający ograniczenie dostępu wyłącznie do osób upoważnionych oraz zabezpieczenie przed nieuprawnionym kopiowaniem, modyfikacją, usunięciem lub udostępnieniem.
7. Dostęp do dokumentacji dotyczącej zgłoszeń i incydentów posiadają wyłącznie osoby posiadające stosowne upoważnienie lub uprawnienie wynikające z przepisów prawa, w zakresie niezbędnym do wykonywania powierzonych im obowiązków.
8. Informacje dotyczące zgłoszeń i incydentów, w szczególności dane małoletnich oraz ich rodziców lub opiekunów, podlegają ochronie zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie danych osobowych.
9. Dokumentację przechowuje się przez okres niezbędny do realizacji celów związanych z ochroną małoletnich, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, przepisów dotyczących ochrony danych osobowych oraz zasad archiwizacji obowiązujących w Bibliotece.
10. Jeżeli dokumentacja dotycząca zgłoszenia jest związana z postępowaniem prowadzonym przez Policję, prokuraturę, sąd lub inny uprawniony organ, dokumentację przechowuje się zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami archiwizacji, z uwzględnieniem czasu trwania tego postępowania.
11. Po upływie okresu przechowywania dokumentację usuwa się lub niszczy w sposób zapewniający ochronę zawartych w niej danych oraz uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieuprawnionym.
12. Osoby mające dostęp do dokumentacji dotyczącej zgłoszeń i incydentów są zobowiązane do zachowania poufności informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych.

VI. ZASADY PRZEGLĄDU I AKTUALIZACJI STANDARDÓW

§ 18

1. Dyrektor wyznacza osobę odpowiedzialną za stosowanie i monitorowanie stosowania Standardów oraz informuje o wyznaczonej osobie pozostałych pracowników.
2. Osoba, o której mowa w ust. 1, jest odpowiedzialna za monitorowanie realizacji Standardów, za reagowanie na sygnały jej naruszenia, prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz za proponowanie zmian w Standardach.
3. Osoba, o której mowa w ust. 1, przeprowadza wśród pracowników, raz na 24 miesiące ankietę monitorującą poziom realizacji Standardów. Wzór ankiety stanowi załącznik nr 4 do Standardów.
4. W ankiecie pracownicy mogą proponować zmiany Standardów oraz wskazywać naruszenia Standardów w Bibliotece.
5. Osoba, o której mowa w ust. 1 niniejszego paragrafu, dokonuje opracowania ankiet wypełnionych przez pracowników. Sporządza na tej podstawie raport z monitoringu, który następnie przekazuje Dyrektorowi.
6. Dyrektor wprowadza do Standardów niezbędne zmiany i ogłasza pracownikom, małoletnim i ich rodzicom/opiekunom nowe brzmienie Standardów.

VII. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

§ 19

1. Standardy wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia.
2. Ogłoszenie następuje w sposób dostępny dla personelu biblioteki, dzieci i ich opiekunów, w szczególności poprzez zamieszczenie Standardów na stronie internetowej oraz wywieszenie ich w widocznym miejscu w siedzibie biblioteki oraz w jej filiach, w wersji zupełnej oraz skróconej, przeznaczonej dla małoletnich.
3. Standardy w wersji skróconej, określone w Załączniku nr 5, zawierają informacje istotne dla małoletnich.